Hoe de gasprijs tot stand komt: TTF, markt en rekening

De TTF: het handelspunt voor gas in Nederland

TTF staat voor Title Transfer Facility: geen fysieke plek en ook geen handelsplatform, maar een virtueel punt binnen het landelijke gastransportnet. Dat net wordt beheerd door Gasunie Transport Services (GTS). Nadat gas in dat net is ingevoed en voordat het er weer uit gaat, kan het daar van eigenaar wisselen. Elke overdracht wordt bij GTS gemeld met een nominatie, een elektronisch bericht.

De handel zelf verloopt via beurzen, zoals ICE Endex en EEX, en rechtstreeks tussen partijen; geleverd wordt op de TTF. Volgens GTS is het volume dat op de TTF wordt verhandeld het grootste van Europa en meer dan tachtig keer zo groot als het Nederlandse verbruik.

Prijs per kWh, meter in m³

Uw meter registreert kubieke meters, maar op de groothandelsmarkt wordt gas verhandeld naar de energie die het bevat. Beurzen noteren de prijs in euro per 1.000 kWh. Op deze site rekenen wij dat om naar euro per kWh: een notering van € 35 per 1.000 kWh is € 0,035 per kWh.

Hoeveel energie een kubieke meter bevat, hangt af van de samenstelling van het gas. Voor de energiebelasting gaat de Wet belastingen op milieugrondslag uit van een bovenste verbrandingswaarde van 35,17 megajoule per m³(n). Dat is een kubieke meter bij een vaste referentietemperatuur en -druk. Eén kWh is 3,6 megajoule, dus de referentiewaarde komt neer op ongeveer 9,77 kWh per m³(n).

Spotmarkt en termijnmarkt voor gas

Net als stroom wordt gas zowel voor de korte termijn als ver vooruit verhandeld. De algemene werking van beide markten staat in Spotmarkt en termijnmarkt.

Spot: vandaag en morgen

Gas wordt geleverd per gasdag, die om 06:00 uur begint en de volgende ochtend om 06:00 uur eindigt. Op de spotmarkt van EEX wordt TTF-gas verhandeld voor de lopende gasdag (within-day), de volgende gasdag (day-ahead), het weekend en afzonderlijke uren. Die handel loopt dag en nacht door, ook in het weekend. De day-aheadmarkt voor stroom werkt anders: daar is één veiling per dag, met een prijs per kwartier.

Termijn: maanden, seizoenen en jaren vooruit

Bij een termijncontract voor gas wordt elk uur van de looptijd dezelfde hoeveelheid geleverd: een vlak blok. ICE Endex noteert tot 156 opeenvolgende maandcontracten; kwartalen, seizoenen en kalenderjaren kunnen als reeks van maanden worden afgesloten. Het zomerseizoen loopt van april tot en met september, het winterseizoen van oktober tot en met maart.

Gas voor verwarming wordt vooral in de winter verbruikt, en ook binnen een maand volgt het verbruik de temperatuur. Een vlak blok sluit daar nooit precies op aan. Een leverancier die vooruit inkoopt, koopt daarom op de spotmarkt bij als het verbruik boven de blokken uitkomt, en verkoopt het overschot als het eronder blijft. Wie het prijsrisico van dat verschil draagt, staat in uw contract.

Wat de gasprijs beweegt

Wij voorspellen geen gasprijzen. Wel is bekend welke factoren vraag en aanbod, en daarmee de prijs, bewegen.

Aanvoer via pijpleidingen en LNG

Nederland produceert minder gas dan het nodig heeft; het Groningenveld is sinds 19 april 2024 bij wet gesloten. De rest komt via pijpleidingen, bijvoorbeeld uit Noorwegen, en als vloeibaar gas (LNG) per schip, onder meer uit Qatar en de Verenigde Staten.

LNG wordt op een wereldmarkt verhandeld. Het wereldwijde aanbod en de vraag in andere regio's tellen daardoor mee in wat Europa voor gas betaalt. Onderhoud of een storing bij een productielocatie of pijpleiding haalt direct aanbod uit de markt. Ook spanningen rond productielanden of aanvoerroutes kunnen de prijs bewegen.

Gasopslag: vullen in de zomer, gebruiken in de winter

Volgens de Europese Commissie komt in de winter doorgaans 25 tot 30 procent van het gas dat in de EU wordt verbruikt uit opslagen. Europese regels vragen lidstaten hun opslagen elk jaar ergens tussen 1 oktober en 1 december tot 90 procent te vullen. Sinds 2025 mogen zij daarvan afwijken bij moeilijke marktomstandigheden of technische beperkingen. De regels gelden tot eind 2027.

De jaarcyclus van gasopslag

April tot en met september: lage vraag, de opslagen worden gevuld.
Oktober tot en met maart: hoge vraag naar warmte, er wordt gas onttrokken.

Schematische weergave zonder echte data. De twee perioden vallen samen met het zomer- en het winterseizoen op de termijnmarkt.

Weer en temperatuur

Hoe lager de temperatuur, hoe meer gas er nodig is om gebouwen te verwarmen. Na een koude winter zijn de opslagen verder leeg en moet er in de zomer meer worden bijgevuld. Na een zachte winter blijft er meer in de opslagen achter.

Vraag van gascentrales en de CO₂-prijs

Een deel van het gas wordt in centrales verstookt om stroom op te wekken. Bij weinig wind en zon zijn gascentrales vaker nodig en stijgt de vraag naar gas. Voor elke ton CO₂ die een gas- of kolencentrale uitstoot, levert zij een emissierecht uit het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS) in. Steenkool stoot per eenheid energie ruim anderhalf keer zoveel CO₂ uit als aardgas. Een hogere CO₂-prijs maakt kolencentrales daardoor verhoudingsgewijs duurder, wat de vraag naar gas kan verhogen.

Hoe gasprijs en stroomprijs samenhangen

Op de day-aheadmarkt voor stroom wordt productie ingezet op volgorde van marginale kosten, de goedkoopste eerst. Die volgorde heet de merit order. De laatste eenheid die nodig is om de vraag in een kwartier te dekken, zet de prijs voor alle stroom in dat kwartier. Is de goedkopere productie volledig ingezet en moeten gascentrales bijspringen, dan bepalen hun kosten de prijs. Die kosten bestaan vooral uit gas en CO₂-rechten, zodat de gasprijs in die kwartieren direct doorwerkt in de stroomprijs.

Volgens TenneT kwam de hogere gemiddelde day-aheadprijs voor stroom in 2025 door hogere gas- en CO₂-prijzen. Met een dynamisch stroomcontract merkt u een hogere gasprijs dus direct, in de kwartieren waarin gascentrales de stroomprijs zetten. De merit order zelf wordt uitgelegd in Hoe komt de stroomprijs tot stand.

De opbouw van een zakelijke gasrekening

Op de gasrekening staan vier onderdelen, en alleen de levering hangt af van de leverancier die u kiest. Leveranciers kopen op dezelfde groothandelsmarkt in; wat zij u rekenen, verschilt vooral door het moment van inkopen, de contractvorm en hun opslag.

Onderdelen van een zakelijke gasrekening. Bronnen: Belastingdienst, ACM en Rijksoverheid.
Onderdeel	Grondslag	Wie de hoogte bepaalt
Levering	Prijs per m³: de inkoop op de groothandelsmarkt plus de opslag van de leverancier, zoals afgesproken in uw contract	Markt en contract
Netbeheerkosten	Bij een kleine aansluiting vaste bedragen per jaar; bij een grote aansluiting de tarieven van uw netbeheerder	De netbeheerder; de ACM stelt maximumtarieven vast
Energiebelasting	Per m³, in schijven per aansluiting per twaalf maanden	De wetgever
Btw	Over het totaal, inclusief de energiebelasting	De wetgever

Onderdelen van een zakelijke gasrekening. Bronnen: Belastingdienst, ACM en Rijksoverheid.

Levering

Grondslag: Prijs per m³: de inkoop op de groothandelsmarkt plus de opslag van de leverancier, zoals afgesproken in uw contract

Hoogte bepaald door: Markt en contract

Netbeheerkosten

Grondslag: Bij een kleine aansluiting vaste bedragen per jaar; bij een grote aansluiting de tarieven van uw netbeheerder

Hoogte bepaald door: De netbeheerder; de ACM stelt maximumtarieven vast

Energiebelasting

Grondslag: Per m³, in schijven per aansluiting per twaalf maanden

Hoogte bepaald door: De wetgever

Btw

Grondslag: Over het totaal, inclusief de energiebelasting

Hoogte bepaald door: De wetgever

Een kleine gasaansluiting heeft een capaciteit van ten hoogste 40 m³(n) per uur. De netbeheerkosten zijn dan vaste bedragen per jaar, die afhangen van de aansluiting en niet van het aantal m³ dat u verbruikt. Ze staan op de rekening van uw leverancier. Bij een grote gasaansluiting factureert de netbeheerder rechtstreeks, en de meetkosten betaalt u aan een erkend meetbedrijf. Hoe netbeheerkosten per aansluiting worden berekend, staat in Netbeheerkosten en aansluitingen.

Btw wordt berekend over het totaal, dus ook over de energiebelasting. Bent u btw-plichtig, dan is de btw op de gasrekening doorgaans aftrekbaar als voorbelasting.

Energiebelasting op aardgas in 2026

Het tarief per m³ daalt in schijven naarmate een aansluiting meer verbruikt. Een lager tarief geldt alleen voor de m³ in de hogere schijf, niet voor het hele verbruik. De schijven gelden per aansluiting, over een periode van twaalf maanden; verbruik op verschillende locaties telt niet samen. Anders dan bij stroom bestaat er voor gas geen vaste belastingvermindering.

Energiebelasting op aardgas, normaal tarief, 2026, exclusief btw. Bronnen: Belastingdienst en Wet belastingen op milieugrondslag, artikel 59.
Verbruik per aansluiting per jaar	Tarief per m³
0 tot en met 170.000 m³	€ 0,60066
170.001 tot en met 1 miljoen m³	€ 0,33085
Boven 1 miljoen tot en met 10 miljoen m³	€ 0,21396
Boven 10 miljoen m³	€ 0,05313

Rekenvoorbeeld met een fictief verbruik van 250.000 m³ op één aansluiting: over de eerste 170.000 m³ geldt € 0,60066 per m³ en over de volgende 80.000 m³ € 0,33085 per m³. Samen is dat € 128.580,20 exclusief btw, gemiddeld ruim € 0,51 per m³.

De tarieven gaan uit van de referentiewaarde van 35,17 megajoule per m³(n). Bij gas met een afwijkende verbrandingswaarde worden de tarieven en de schijfgrenzen evenredig omgerekend. Voor de glastuinbouw geldt een verlaagd tarief. De tarieven voor 2027 waren op 25 september 2026 nog niet vastgesteld. De tarieven voor stroom en de uitzonderingen vindt u onder Energiebelasting.

Wat er de komende jaren bijkomt: ETS-2 en groen gas

Twee maatregelen leggen een verplichting bij gasleveranciers; één daarvan is nog een wetsvoorstel. De kosten die daaruit volgen, kunnen leveranciers in hun gasprijs doorberekenen.

ETS-2: emissierechten voor brandstoffen: Het tweede Europese emissiehandelssysteem is bedoeld voor brandstoffen die gebouwen, wegvervoer en kleinere industrie verbruiken. Volgens de Europese Commissie is het in 2028 volledig van kracht. De leverancier moet dan emissierechten inleveren voor de CO₂ die vrijkomt bij verbranding van het gas dat hij levert. Hoe hoog de prijs van die rechten wordt, is niet bekend. Zie ETS-2 en uw gasrekening.
Bijmengverplichting groen gas: Volgens een wetsvoorstel moeten gasleveranciers met groen gas elk jaar een vastgestelde hoeveelheid CO₂-uitstoot in de keten verminderen. Op 25 september 2026 lag het voorstel nog bij de Tweede Kamer, zonder dat erover was gestemd. De ingangsdatum staat daarom nog niet vast. Zie Groen gas en de bijmengverplichting.

Wat betekent dit voor uw organisatie

De gasprijs zelf kunt u niet sturen; het moment en de vorm van uw inkoop wel. Drie vragen helpen bij die keuze.

Hoe verloopt uw verbruik door het jaar? Wie gas vooral voor verwarming gebruikt, verbruikt het meeste in de winter, wanneer ook de vraag in de hele markt het hoogst is. Een procesinstallatie die het hele jaar draait, heeft een vlakker profiel, dat beter aansluit op de vlakke blokken van de termijnmarkt.
Hoeveel zekerheid heeft uw begroting nodig? Een vaste prijs voor een bepaalde looptijd geeft zekerheid over het tarief, maar u betaalt dan de prijs van het moment waarop is ingekocht, ook als de markt daarna daalt. Een prijs die de markt volgt, beweegt mee, omhoog en omlaag. Daartussen liggen vormen waarin delen van het volume vooruit worden vastgezet.
Welke kosten staan los van uw inkoop? Energiebelasting en netbeheerkosten betaalt u bij elke leverancier en elke contractvorm. De energiebelasting schat u in met de tarieven hierboven; de netbeheerkosten volgen uit de tarieven van uw netbeheerder. Of en hoe de kosten van ETS-2 en een eventuele bijmengverplichting worden doorberekend, staat in uw contract.

Cedrus Trading levert ook gas. Welke inkoop past bij het verloop van uw verbruik over het jaar, bespreekt u met een adviseur: neem contact op met Cedrus Trading. Onze contractvormen voor stroom staan onder Zakelijke energie.

Bronnen

Laatst bijgewerkt: 25 september 2026