Wat ETS-2 is
EU ETS-2 is het tweede emissiehandelssysteem van de Europese Unie. Richtlijn (EU) 2023/959 voegde daarvoor een apart hoofdstuk voor brandstoffen toe aan de bestaande emissiehandelsrichtlijn. Het systeem beprijst de CO₂ die vrijkomt bij de verbranding van brandstoffen in gebouwen, in het wegvervoer en in bedrijfstakken die nog niet onder het bestaande systeem vallen, vooral kleinere industrie.
Het mechanisme is ontleend aan het bestaande EU ETS, dat ook ETS-1 of EU ETS Stationair wordt genoemd. Voor alle sectoren onder ETS-2 samen geldt één Europees emissieplafond, uitgedrukt in emissierechten van elk één ton CO₂. Dat plafond wordt jaarlijks verlaagd, waardoor de ruimte om uit te stoten steeds kleiner wordt.
De tabel zet de verschillen met het bestaande systeem op een rij. Daarnaast zijn ETS-2-rechten niet uitwisselbaar met rechten uit het bestaande EU ETS.
| Kenmerk | Bestaand EU ETS | ETS-2 |
|---|---|---|
| Wie is verplicht | Exploitanten van grote installaties in energie en industrie, plus luchtvaart en zeevaart | Leveranciers die brandstof leveren voor verbruik |
| Welke uitstoot telt | De uitstoot van de installatie zelf | De uitstoot bij verbranding van de geleverde brandstof, bij de afnemer |
| Toewijzing van rechten | Veiling, met gratis rechten voor een deel van de industrie | Uitsluitend veiling |
| Start | 2005 | Monitoring sinds 2025, CO₂-prijs vanaf 2028 |
Een deel van de veilingopbrengst gaat naar het Sociaal Klimaatfonds, voor steun aan kwetsbare huishoudens en micro-ondernemingen. De Europese Commissie verwacht dat het fonds tussen 2026 en 2032 ten minste € 86,7 miljard beschikbaar maakt.
Wie de emissierechten inlevert
ETS-2 legt de verplichting niet bij de verbruiker, maar hoger in de keten. De regelgeving spreekt van een gereglementeerde entiteit. De Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) sluit voor die rol aan bij de accijns en de energiebelasting: voor aardgas is het de partij die energiebelasting over het geleverde gas verschuldigd is. Bij een gewoon leveringscontract is dat uw leverancier.
De leverancier monitort de uitstoot van de brandstof die hij levert, dient daarover elk jaar een emissieverslag in bij de NEa en levert voor elke ton CO₂ een recht in. U heeft als afnemer zelf geen rapportage- of inleverplicht.
Van emissierecht naar gasrekening
Omdat de verplichting pas bij de levering aan de eindverbruiker ontstaat, komen de CO₂-kosten bovenop de groothandelsprijs waarvoor de leverancier het gas inkoopt. Dat werkt net als bij de energiebelasting, die de leverancier bij u in rekening brengt en afdraagt. Hoe de groothandelsprijs zelf tot stand komt, leest u op de pagina Spotmarkt en termijnmarkt.
Welke brandstoffen en sectoren eronder vallen
Aardgas is voor veel organisaties de belangrijkste brandstof onder ETS-2, maar niet de enige. Ook diesel, benzine, huisbrandolie, propaan en butaan vallen eronder, voor zover ze in de betrokken sectoren worden verbrand. Heeft u een wagenpark, dan werkt de CO₂-prijs ook door in de brandstof voor uw voertuigen.
Nederland heeft het bereik via een opt-in uitgebreid. In april 2024 besloot het kabinet om ook brandstoffen voor spoorvervoer, binnenvaart, recreatievaart, landbouwwerktuigen en stallen onder ETS-2 te brengen. Op 25 april 2025 volgde het besluit om ook de glastuinbouw via deze uitbreiding op te nemen. Brandstof voor luchtvaart, zeevaart en visserij wordt alleen gemonitord: daarvoor hoeven geen ETS-2-rechten te worden ingeleverd.
Wat niet of anders meetelt
- Elektriciteit
- Elektriciteit is geen brandstof en valt niet onder ETS-2. Grote centrales op fossiele brandstoffen vallen wel onder het bestaande EU ETS, waardoor de stroomprijs samenhangt met de prijs van CO₂-rechten in dat systeem. Hoe dat werkt, leest u op de pagina Hoe komt de stroomprijs tot stand.
- Installaties onder het bestaande EU ETS
- Voor gas dat wordt verbrand in een installatie die al onder het bestaande EU ETS valt, hoeft de leverancier geen ETS-2-rechten in te leveren. Dat systeem geldt onder meer voor de verbranding van brandstoffen in installaties met een totaal nominaal thermisch ingangsvermogen van meer dan 20 MW. Installaties met een opt-out uit het bestaande systeem vallen wel onder ETS-2.
- Groen gas en andere biobrandstoffen
- Biobrandstoffen die voldoen aan de criteria van de Europese richtlijn hernieuwbare energie, mogen met een emissiefactor van nul worden gerapporteerd. Volgens de NEa kan ook groen gas in ETS-2 worden ingezet.
Tijdlijn: van monitoring naar CO₂-prijs
Oorspronkelijk zou ETS-2 in 2027 volledig van start gaan. Bij de herziening van de Europese Klimaatwet, waarin ook het klimaatdoel voor 2040 is vastgelegd, is de start met een jaar uitgesteld. De Raad gaf daarvoor op 5 maart 2026 de laatste goedkeuring; de wijziging staat in Verordening (EU) 2026/667.
ETS-2 na het uitstel
- 2025Leveranciers vragen een emissievergunning aan bij de NEa, monitoren de uitstoot van de brandstof die zij leveren en dienen daarover elk jaar uiterlijk op 30 april een emissieverslag in. Het uitstel heeft deze plichten niet veranderd.
- 2026Het emissieverslag moet vanaf dit jaar zijn geverifieerd door een geaccrediteerde verificateur. Leveranciers met een uitstoot van ten hoogste 100 ton CO₂ per jaar zijn daarvan voorlopig uitgezonderd.
- 2027De veilingen van ETS-2-rechten beginnen. Volgens de NEa staat de eerste veiling vooralsnog gepland in januari 2027.
- 2028Het systeem is volledig van kracht. Voor de uitstoot van brandstof die vanaf dit jaar wordt geleverd, moeten emissierechten worden ingeleverd. Voor 2028 wordt een groter volume geveild, zodat er vanaf het begin voldoende rechten in de markt zijn.
- 31 mei 2029De eerste inleverdatum: de rechten over de uitstoot van 2028 moeten zijn ingeleverd. Daarna volgt elk jaar een inleverronde.
Los van ETS-2 ligt er een wetsvoorstel voor een bijmengverplichting voor groen gas. Volgens dat voorstel geldt die vanaf 2027 voor dezelfde gasleveranciers, naar rato van hun leveringen aan de sectoren onder ETS-2. Op 25 september 2026 was het voorstel nog in behandeling bij de Tweede Kamer. Wordt het wet, dan kan ook die verplichting in de gasprijs doorwerken. Meer daarover op de pagina Groen gas en de bijmengverplichting.
Hoe de CO₂-prijs doorwerkt in de prijs per m³
De prijs van een ETS-2-recht ontstaat op de markt, uit vraag en aanbod bij de veilingen en in de handel daarna. Hoe hoog die prijs vanaf 2028 wordt, is niet bekend. Wij doen daar geen voorspelling over.
De omrekening naar aardgas ligt wel vast. Bij de verbranding van 1 m³ aardgas komt bijna 1,8 kilogram CO₂ vrij, zodat één emissierecht de uitstoot van ruim 560 m³ dekt. De tabel rekent dat door voor drie fictieve CO₂-prijzen.
| Fictieve CO₂-prijs per ton | Per m³ aardgas | Per jaar bij 100.000 m³ |
|---|---|---|
| € 25 | ca. € 0,04 | ca. € 4.450 |
| € 50 | ca. € 0,09 | ca. € 8.900 |
| € 75 | ca. € 0,13 | ca. € 13.340 |
Wat u in de praktijk betaalt, hangt ook af van de emissiefactor die de leverancier in zijn rapportage gebruikt, het moment waarop hij rechten koopt en de afspraken in uw contract. Btw wordt berekend over het totaal van de energierekening.
Marktstabiliteitsreserve: demping zonder plafond
ETS-2 kent geen vaste maximumprijs. Het systeem heeft wel een eigen marktstabiliteitsreserve. Stijgt de prijs van een recht boven € 45 in prijzen van 2020, dus gecorrigeerd voor inflatie, dan kunnen extra rechten uit die reserve op de markt komen. Meer aanbod dempt de prijs, maar zet er geen grens op.
Op 11 juni 2026 bereikten de Raad en het Europees Parlement een voorlopig akkoord om de reserve te versterken. Volgens dat akkoord komt bij een hoge prijs het dubbele aantal rechten vrij, gebeurt dat eerder en geleidelijker en blijven de rechten in de reserve ook na 2030 geldig. Het Parlement en de Raad moeten het akkoord nog formeel aannemen. De wijziging treedt pas in werking na publicatie in het Publicatieblad van de Europese Unie.
Wat nog niet vaststaat
Op 25 september 2026 staan de volgende punten nog open. Houd daar rekening mee bij begrotingen en contracten die na 2027 doorlopen.
- Hoe hoog de prijs van ETS-2-rechten vanaf 2028 is, en hoe die zich daarna ontwikkelt.
- Of het akkoord over de versterkte marktstabiliteitsreserve formeel wordt aangenomen, en welk effect de reserve in de praktijk heeft.
- De manier waarop leveranciers de kosten doorberekenen: als aparte regel op de factuur of verwerkt in het tarief.
- Het wetsvoorstel voor de bijmengverplichting groen gas: of en per wanneer het wet wordt, en wat de verplichting aan de gasprijs toevoegt.
Wat betekent dit voor uw organisatie
U hoeft voor ETS-2 geen eigen administratie bij te houden. Vier zaken kunt u vóór 2028 regelen.
- Zet uw jaarverbruik aan gas per aansluiting op een rij, en tel brandstof voor voertuigen en andere stookinstallaties mee. Met dat verbruik en een aangenomen CO₂-prijs rekent u, zoals in het rekenvoorbeeld hierboven, uit hoe gevoelig uw begroting is.
- Loopt uw gascontract na 1 januari 2028 door, kijk dan in de voorwaarden hoe nieuwe heffingen en wijzigingen in regelgeving worden verrekend. Vraag ook of de ETS-2-kosten als aparte regel op de factuur komen of in het tarief zitten.
- Heeft u een installatie onder het bestaande EU ETS, leg dan met uw leverancier vast welke aansluitingen het betreft. Zo is duidelijk voor welk gas geen ETS-2-rechten nodig zijn.
- Reken de CO₂-prijs mee in plannen om minder gas te gebruiken, zoals isolatie of elektrificatie van warmte. Elektrificatie kan extra netcapaciteit vragen; ga tijdig na wat uw aansluiting toelaat. Achtergrond daarbij vindt u op de pagina Netcongestie en netcontracten.
Cedrus Trading levert stroom en gas aan zakelijke afnemers. Wij voorspellen geen CO₂-prijzen. In de Cedrus Energy Manager ziet u het verbruik per aansluiting, ook van gas, naast uw contracten en facturen. Voor de vraag wat ETS-2 voor uw gascontract betekent, kunt u contact opnemen met een adviseur.
Bronnen
- Europese Commissie: ETS2, buildings, road transport and additional sectors (bijgewerkt 2 september 2026)
- Europese Commissie: akkoord over de marktstabiliteitsreserve van ETS-2 (11 juni 2026)
- Richtlijn (EU) 2023/959 tot wijziging van de emissiehandelsrichtlijn (EUR-Lex)
- Verordening (EU) 2026/667 tot wijziging van de Europese Klimaatwet (EUR-Lex)
- Raad van de EU: definitieve goedkeuring klimaatdoel 2040 (5 maart 2026)
- Nederlandse Emissieautoriteit: deelnamecriteria EU ETS-2
- Nederlandse Emissieautoriteit: opt-in en uitzonderingen EU ETS-2
- Kamerbrief over de Nederlandse uitbreiding van ETS-2 (Kamerstuk 32.813, nr. 1374, 15 april 2024)
- Nederlandse Emissieautoriteit: verificatie EU ETS-2
- Nederlandse Emissieautoriteit: vraag en antwoord EU ETS-2
- Nederlandse Emissieautoriteit: ETS-2-emissierechten
- Nederlandse Emissieautoriteit: uitstel inleverplicht emissierechten EU ETS-2 (6 november 2025)
- Nederlandse Emissieautoriteit: wat is de bijmengverplichting groen gas
- Eerste Kamer: wetsvoorstel 36.947, Wet bijmengverplichting groen gas
- CO2emissiefactoren.nl: brandstoffen energieopwekking, lijst 2026
Laatst bijgewerkt:
