Kennisbank
Uitleg over de zakelijke energiemarkt
Deze kennisbank legt uit hoe de stroomprijs per kwartier ontstaat, waaruit uw energierekening bestaat en welke regels uw organisatie raken. U vindt hier naslag, geen nieuws of marktcommentaar.
Over de kennisbank
Hoe de artikelen zijn opgebouwd
De kennisbank is geschreven voor inkopers, controllers, facilitair managers en duurzaamheidsmanagers die de achtergrond willen kennen voordat zij een contractvorm kiezen of een factuur beoordelen.
De artikelen staan in drie thema's. Zoekt u het antwoord op één vraag, begin dan bij de leesroutes onderaan deze pagina.
Eerst de kern
Elk artikel opent met de hoofdpunten in een blok ‘In het kort’. Daarna volgt de uitleg per onderwerp, waar dat helpt met een tabel of schema.Bronnen onder elk artikel
Feiten over markt, netten en belastingen komen uit primaire bronnen, zoals wetteksten, toezichthouders, netbeheerders en de energiebeurs. Zo kunt u de gegevens zelf nalezen.Datum bij regelgeving
Tarieven, netcontracten en rapportageplichten veranderen. Bij artikelen over wet- en regelgeving staat wanneer de tekst voor het laatst is bijgewerkt.Geen prijsverwachtingen
Wij voorspellen marktprijzen niet. Wel leggen wij uit waardoor ze bewegen.
Thema
Markt en prijs
De day-aheadprijs ontstaat elke dag in een Europese veiling, met een prijs per kwartier voor de volgende dag. Hieronder leest u wat die prijs beweegt, wat flexibel verbruik ermee doet en hoe de gasprijs, de termijnmarkt en de balans op het net ermee samenhangen.
Hoe de stroomprijs tot stand komt
Productie wordt ingezet van goedkoop naar duur, en de laatste eenheid die nodig is, bepaalt de prijs. Daardoor werken gas- en CO₂-prijzen door in de stroomprijs en drukt een ruim aanbod van zon en wind die prijs.
Hoe de gasprijs tot stand komt
Gas wordt verhandeld op de TTF, een virtueel handelspunt in het landelijke gastransportnet, met contracten die lopen van de volgende dag tot een heel kalenderjaar vooruit.
Kwartierprijzen op de day-aheadmarkt
Voor levering vanaf 1 oktober 2025 bepaalt de day-aheadveiling een prijs per kwartier, op een gewone dag 96 in plaats van 24. Wie per kwartier wil afrekenen, heeft kwartiermeetdata nodig.
Flexibel verbruik en kwartierprijzen
Hoe het verschuiven van verbruik naar een ander kwartier doorwerkt in wat u betaalt bij een prijs per kwartier, en welke processen en installaties zich daarvoor lenen.
Spotmarkt en termijnmarkt
De spotmarkt gaat over levering vandaag en morgen, de termijnmarkt over een latere maand, een kwartaal of een jaar. Wie in tranches vastzet, gebruikt beide.
Onbalans
Invoeding en afname op het net moeten op elk moment gelijk zijn. Afwijkingen verrekent TenneT per kwartier met de balanceringsverantwoordelijke, en via uw leverancier betaalt u daaraan mee.
Negatieve stroomprijzen
Bij veel zon of wind en weinig verbruik zakt de groothandelsprijs soms onder nul. Alleen die marktprijs wordt negatief: belastingen en netbeheerkosten blijven gelden, en wie teruglevert, kan geld toeleggen.
Wie doet wat in de energiemarkt
Leverancier, netbeheerder, TenneT en meetbedrijf: wie welke taak heeft onder de Energiewet en bij wie u met welke vraag terechtkunt.
Thema
Kosten en aansluiting
Een zakelijke energierekening bestaat uit meer dan de prijs van de stroom. Welke posten erbij komen en hoe hoog ze zijn, hangt vooral af van uw aansluiting en uw verbruik.
Opbouw van uw energierekening
Alleen de leveringskosten verschillen per leverancier. Energiebelasting ligt wettelijk vast, netbeheerkosten gaan naar de netbeheerder in uw regio en over alle onderdelen wordt btw berekend.Energiebelasting
Het tarief daalt in de hogere verbruiksschijven, en die schijven tellen per aansluiting, niet per organisatie. Ook de tarieven voor 2026 en de belastingvermindering komen aan bod.Netbeheerkosten en aansluitingen
Tot en met 3x80A is een aansluiting klein en betaalt u vaste bedragen via uw leverancier. Bij een grote aansluiting tellen het gecontracteerd transportvermogen en de hoogste piek per maand mee in de factuur van de netbeheerder.Netcongestie en netcontracten
Is er in uw gebied geen transportcapaciteit meer, dan komt een aanvraag op de wachtlijst. Wie verbruik of opwek kan verschuiven, kan naar een alternatief transportrecht vragen.EAN-codes en meetdata
Elke aansluiting heeft een EAN-code van 18 cijfers, voor stroom en gas apart. Bij een kleine aansluiting beheert de netbeheerder de meter, bij een grote kiest u zelf een meetbedrijf.Overstappen van energieleverancier
Uw nieuwe leverancier regelt de wissel; netbeheerder, aansluiting, EAN-code en meter blijven hetzelfde. Wanneer u kunt overstappen, volgt uit de einddatum en de opzegtermijn van uw huidige contract.
Thema
Duurzaamheid en regels
Bij groene stroom telt ook het moment van opwekken. Verder gaat dit thema over de rapportage van uitstoot en over bestaande en voorgestelde regels voor uw stroom- en gasverbruik.
Gelijktijdigheid en lokale matching
Een Garantie van Oorsprong bewijst dat 1.000 kWh duurzaam is opgewekt, maar niet dat dit gebeurde op het moment dat u verbruikte. Matching per kwartier legt dat verband wel.
CSRD en scope 2
Door Omnibus I vallen minder ondernemingen onder de CSRD. Voor scope 2, de uitstoot van ingekochte energie, vraagt het GHG Protocol twee cijfers: locatiegebaseerd en marktgebaseerd.
Energiebesparingsplicht
Vanaf 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgas(equivalent) per locatie per jaar moet u alle maatregelen nemen die zich in vijf jaar of minder terugverdienen. Eens in de vier jaar rapporteert u daarover aan RVO.
ETS-2 en uw gasrekening
Wat het nieuwe Europese emissiehandelssysteem voor brandstoffen betekent voor de prijs van het gas dat u afneemt, en welke onderdelen nog niet vaststaan.
Groen gas en de bijmengverplichting
Hoe groen gas wordt gemaakt en in het gasnet komt, en wat de voorgestelde bijmengverplichting van gasleveranciers vraagt.
Naslag
Begrippen en EPEX-prijzen
Termen als allocatie, tranche en gecontracteerd transportvermogen komen in meerdere artikelen terug. Zoek ze op in de begrippenlijst; de uitslag van de dagelijkse veiling staat op de pagina met EPEX-prijzen.
Begrippen
Begrippenlijst
Korte definities in alfabetische volgorde, met bij elk begrip een verwijzing naar de pagina met de volledige uitleg.Marktgegevens
EPEX-prijzen
De uitslag van de day-aheadveiling voor Nederland: de prijs per kwartier in euro per kWh, met een weergave per uur als u liever het verloop over de dag ziet. De pagina legt ook uit hoe u de grafiek leest.
Waar u begint
Zes leesroutes voor een concrete vraag
U hoeft niet de hele kennisbank door te nemen. Elke route zet de artikelen die bij één onderwerp horen in leesvolgorde en sluit af met een link naar onze pagina daarover.
Een dynamisch contract overwegen
Bij een dynamisch contract volgt uw prijs de day-aheadprijs per kwartier. Lees eerst hoe die prijs ontstaat en hoe u delen van uw volume alsnog kunt vastzetten.
De energierekening controleren
Leg elke post op uw factuur naast de aansluiting en de meetdata waarop die post is gebaseerd.
Rapporteren over energie en uitstoot
Voor scope 2 telt de herkomst van uw stroom, voor de energiebesparingsplicht het verbruik per locatie.
Beperkte netcapaciteit op uw locatie
Transportcapaciteit wijst alleen de netbeheerder toe. U heeft wel invloed op uw pieken en op het vermogen dat u contracteert.
Overstappen naar een andere leverancier
Per aansluiting heeft u de EAN-code, de contractgegevens en het verbruik nodig. De rest van de wissel ligt bij de nieuwe leverancier.
Zelf stroom opwekken
Wat uw opwek oplevert, hangt af van het kwartier waarin u invoedt. Bij lokale matching telt ook of er op dat moment een afnemer verbruikt.
Uw eigen situatie bespreekt u met een adviseur
Een artikel legt uit hoe de markt werkt, niet welk contract bij u past. Voor een voorstel kijken wij naar de kwartierdata van uw aansluitingen, eventuele eigen opwek en hoeveel prijsrisico u wilt dragen. Een vaste adviseur schakelt daarvoor rechtstreeks met onze tradingdesk.