Negatieve stroomprijzen: oorzaken en gevolgen

Wat een negatieve stroomprijs is

Op de day-aheadmarkt wordt stroom verhandeld voor levering op de volgende dag. Per kwartier ontstaat één prijs, op het snijpunt van vraag en aanbod, en die prijs kan onder nul uitkomen. De koper ontvangt dan geld voor elke kilowattuur die hij afneemt en de producent betaalt om te mogen leveren. EPEX SPOT benadrukt dat het om een werkelijke betaling gaat, niet om een theoretisch begrip.

De prijs kan niet onbeperkt dalen. Voor de gekoppelde Europese day-aheadmarkt geldt sinds leveringsdag 29 mei 2026 een ondergrens van € -0,60 per kWh; daarvoor was dat € -0,50 per kWh. Een besluit van ACER van 4 februari 2026 regelt dat die grens met € 0,10 per kWh zakt als de prijs binnen dertig dagen op minstens twee dagen onder 70 procent van de grens uitkomt. Dat gebeurde eind april 2026. Op de continue intradaymarkt ligt de ondergrens op € -9,999 per kWh.

Sinds 1 oktober 2025 is de day-aheadprijs een kwartierprijs in plaats van een uurprijs. Een negatieve periode kan daardoor zo kort zijn als één kwartier. Zie Kwartierprijzen op de day-aheadmarkt.

Waarom de prijs onder nul zakt

Een negatieve prijs laat zien dat er in dat kwartier meer stroom wordt aangeboden dan gevraagd. Het is een signaal aan de markt om minder te produceren of meer te verbruiken. Meestal vallen twee of meer van de volgende oorzaken samen.

Veel zon en wind: Zonnepanelen en windturbines hebben vrijwel geen brandstofkosten en staan daardoor vooraan in de merit order. Leveren ze samen meer dan er op dat moment nodig is, dan zakt de prijs.
Weinig vraag: In het weekend en op feestdagen ligt het zakelijke verbruik doorgaans lager dan op werkdagen. Hetzelfde aanbod drukt dan sterker op de prijs.
Productie die niet snel kan stoppen: Sommige centrales kunnen niet zonder hoge kosten kort uit en weer aan. Voor de exploitant kan doorproduceren tegen een negatieve prijs dan goedkoper zijn dan stilzetten en later opnieuw opstarten.
Subsidie per geleverde kilowattuur: Een producent die per geleverde kWh subsidie krijgt, heeft belang bij doorproduceren zolang die subsidie hoger is dan wat hij bij de negatieve prijs per kWh betaalt. Voor de SDE++ gelden aparte regels; zie SDE++ en negatieve prijzen.
Beperkte export en opslag: Via de Europese marktkoppeling vloeit een overschot naar het buitenland zolang er grenscapaciteit vrij is en de prijs daar hoger ligt. Is die capaciteit vol, of hebben de buurlanden zelf een overschot, dan helpt export niet meer. Opslag en verbruik dat kan schuiven, zoals batterijen of koeling, vangen een deel van het overschot op.

Wanneer negatieve prijzen voorkomen

In Nederland vallen negatieve prijzen vooral samen met veel zonnestroom. Volgens TenneT was in 2025 de zomer de belangrijkste periode, met uitzondering van juli. De laagste prijzen vielen van maart tot oktober rond het middaguur, als zonnepanelen het meest leveren.

Een zonnige zondag of feestdag, met veel opwek en weinig verbruik, is een typisch voorbeeld. Harde wind bij weinig vraag kan hetzelfde effect hebben.

Een zonnige dag met weinig vraagIllustratie van het prijsverloop per kwartier, geen marktdata. De stippellijn staat voor een prijs van € 0 per kWh.

Day-aheadprijs per kwartier
Kwartieren met een prijs onder nul
Opwek uit zon (relatief)

Negatieve prijzen kwamen in 2025 vaker voor, maar waren gemiddeld minder diep. TenneT meldt een gemiddelde negatieve prijs van € -0,0121 per kWh, tegen € -0,0186 per kWh in 2024. Ook ziet TenneT dat zon- en windparken hun stroom steeds vaker prijsgevoelig aanbieden: ze stoppen met leveren zodra de prijs onder hun bod zakt.

Aantal uren met een negatieve day-aheadprijs in Nederland

2022: 85 uur
2023: 316 uur
2024: 465 uur
2025: 584 uur

Bron: EPEX SPOT (2022 tot en met 2024) en TenneT op basis van ENTSO-E (2025).

Tellingen verschillen per bron en methode. TenneT telt uren met een negatieve gemiddelde day-aheadprijs. Door de overstap op kwartierprijzen per 1 oktober 2025 zijn tellingen in uren en in kwartieren niet één op één vergelijkbaar.

Deze cijfers beschrijven het verleden. Wij voorspellen niet hoe vaak of hoe diep de prijs in de komende jaren onder nul zakt. De day-aheadprijzen voor vandaag en morgen staan op onze pagina EPEX-prijzen.

Gevolgen voor uw leveringscontract

Een negatieve groothandelsprijs betekent niet dat stroom gratis is: energiebelasting per kWh, netbeheerkosten, de opslag van uw leverancier en btw blijven gelden. Hoe sterk een negatief kwartier doorwerkt, verschilt per contractvorm.

Contractvorm	Effect van een negatief kwartier
Dynamisch, zoals EPEX Dynamisch: kwartierprijs plus vaste opslag	Het leveringstarief volgt de day-aheadprijs, ook onder nul. Uw leveringskosten voor dat kwartier dalen; de vaste opslag per kWh blijft gelden.
Dynamisch met vastgeklikte delen	Het vastgeklikte deel houdt zijn vaste prijs. Het deel dat niet is vastgeklikt, volgt de day-aheadprijs.
Vast contract	U betaalt het afgesproken tarief. De marktprijs in een afzonderlijk kwartier verandert dat niet.

Standaardproducten op de termijnmarkt zijn vlakke blokken, zoals baseload: de hele dag hetzelfde vermogen. Is een vastgeklikt deel als vlak blok ingekocht en verbruikt u in een negatief kwartier minder dan dat blok, dan wordt het verschil verrekend tegen spot- of onbalansprijzen, die op dat moment ook negatief kunnen zijn. De precieze verrekening verschilt per contract. Meer over termijnproducten leest u in Spotmarkt en termijnmarkt.

Teruglevering en eigen opwek

Voor wie stroom teruglevert, werkt een negatieve prijs andersom. Wordt uw teruglevering verrekend tegen de day-aheadprijs, dan betaalt u in een negatief kwartier voor elke kilowattuur die u op het net zet. Of dat zo is, staat in uw contract.

Wie in zo'n kwartier minder op het net zet, beperkt die kosten. Dat kan door de installatie terug te regelen of af te schakelen, als de techniek en uw contract dat toelaten, of door op die momenten meer zelf te verbruiken. Een batterij bewaart stroom voor gebruik of teruglevering op een later moment; zie Batterijopslag.

Lokale matching met EAN2EAN

Bij EAN2EAN worden opwek en verbruik die in hetzelfde kwartier vallen virtueel aan elkaar toegewezen (gematcht), tegen de prijs die opwekker en afnemer onderling afspreken. Hoe hoger de gelijktijdigheid, hoe groter dat gematchte deel. Opwek die niet gelijktijdig aan een afnemer wordt gematcht, wordt afgezet via de groothandelsmarkt (EPEX) tegen de prijs van dat kwartier; in een negatief kwartier kost dat de opwekker geld. De voorwaarden daarvoor staan in het voorstel.

Kleine aansluitingen en salderen

Voor kleine aansluitingen, tot en met 3x80A, gelden eigen regels. Tot 1 januari 2027 kan een afnemer met zo'n aansluiting salderen. Levert hij meer hernieuwbare stroom terug dan er wordt gesaldeerd, dan mag de vergoeding van de leverancier voor dat overschot niet negatief zijn (Energiewet, artikel 2.31).

Op 1 januari 2027 vervalt het salderen. De wettekst die dan geldt, zoals die nu is gepubliceerd, bepaalt dat de terugleververgoeding bij een kleine aansluiting gemiddeld over een maand niet negatief mag zijn. Die ondergrens geldt voor het maandgemiddelde, niet per kwartier. Voor grote aansluitingen bestaat geen salderen en geen wettelijke ondergrens bij nul.

SDE++ en negatieve prijzen

Ontvangt u SDE++-subsidie voor een installatie die elektriciteit opwekt, dan krijgt u in periodes met negatieve prijzen soms minder of geen subsidie. Welke regel geldt, volgt uit het jaar van uw aanvraag en het vermogen van uw installatie. De tabel volgt de beschrijving van RVO, in de versie die RVO op 7 september 2026 heeft gecontroleerd.

Aanvraagronde	Wat er gebeurt bij een negatieve prijs
2008 tot en met 2015	U ontvangt ook subsidie als de prijs negatief is.
2016 tot en met 2022	Geen subsidie als de prijs 6 uur of langer aaneengesloten negatief is. Dit geldt voor installaties vanaf 500 kW en voor windturbines vanaf 3 MW; kleinere installaties houden hun subsidie. Sinds 1 oktober 2025 kan zo'n blok op elk kwartier beginnen; één kwartier zonder negatieve prijs onderbreekt het.
2023 en later	Voor zon-PV, wind, waterkracht en biomassavergisting met wkk vanaf 200 kW per aansluiting: geen subsidie voor stroom die u aan het net levert terwijl de prijs negatief is. Sinds 1 oktober 2025 corrigeert RVO de subsidie per kwartier, daarvoor per uur.

RVO publiceert elke maand een overzicht van de negatieve periodes. Deze samenvatting vervangt uw beschikking niet: wat voor uw installatie geldt, staat in de beschikking en op de actuele pagina van RVO.

Wat betekent dit voor uw organisatie

Negatieve prijzen zijn op zichzelf geen reden om van contract te wisselen. Ze maken wel duidelijk dat het moment van verbruik en opwek meetelt. Vijf punten om na te gaan:

Breng uw kwartierprofiel in beeld. Ga na hoeveel van uw verbruik, en van uw eventuele opwek, in goedkope of negatieve kwartieren valt. De Cedrus Energy Manager zet uw kwartierverbruik naast de EPEX-prijs.
Zoek verbruik dat kan schuiven. Denk aan koelcellen die vooraf koelen, elektrische voertuigen die laden, pompen of een elektrische boiler. De day-aheadprijzen voor morgen zijn rond het middaguur bekend, zodat u een dag vooruit kunt plannen.
Let op uw netkosten. Schuift u veel verbruik naar dezelfde kwartieren, dan kan uw hoogste kwartiervermogen van de maand stijgen. Bij een grote aansluiting rekent de netbeheerder daarover doorgaans een tarief (kW max), en overschrijding van het gecontracteerd transportvermogen kan tot een hoger gecontracteerd vermogen leiden. Zie Netbeheerkosten en aansluitingen.
Controleer uw terugleverafspraken. Heeft u eigen opwek, ga dan na hoe teruglevering in negatieve kwartieren wordt verrekend en welke SDE++-regels voor uw beschikking gelden.
Kies een contractvorm die bij uw flexibiliteit past. Een dynamisch contract geeft negatieve kwartieren direct door, maar dure kwartieren ook. Het past minder goed als uw begroting dure kwartieren niet kan opvangen.

Bij een voorstel rekenen wij uw kwartierdata door op historische EPEX-prijzen, zodat u ziet hoe negatieve en dure kwartieren in uw eigen profiel vallen. Dat is een analyse van het verleden, geen voorspelling. Een voorstel vraagt u aan via ons offerteformulier.

Bronnen

Laatst bijgewerkt: 25 september 2026