Wat er op 1 oktober 2025 veranderde
Op de day-aheadmarkt wordt elektriciteit via een dagelijkse veiling verhandeld voor levering op de volgende dag. Tot oktober 2025 gaf die veiling voor Nederland 24 prijzen per dag, één per uur. Op handelsdag 30 september 2025 stapte de markt over op kwartierproducten, zodat voor leveringsdag 1 oktober 2025 de eerste 96 kwartierprijzen verschenen.
De overgang gold tegelijk voor alle biedzones in de Europese day-aheadkoppeling (Single Day-Ahead Coupling, SDAC), met uitzondering van Ierland, dat op 30 minuten bleef. De invoering stond eerst gepland voor juni 2025. In mei 2025 is die datum uitgesteld, omdat nog niet alle partijen gereed waren.
Van uurprijs naar uurindex
De veiling bepaalt sindsdien per biedzone en per kwartier één clearingprijs. Wij tonen die prijs in euro per kWh met vier decimalen, bijvoorbeeld € 0,0859 per kWh. EPEX SPOT publiceert daarnaast een uurindex: het rekenkundig gemiddelde van de vier kwartierprijzen in dat uur. Die index is een afgeleide waarde en geen aparte veilingprijs. Staat in een contract of rapportage over de periode na 1 oktober 2025 een EPEX-uurprijs, ga dan na of deze uurindex is bedoeld.
Handelspartijen kunnen bij EPEX SPOT nog wel orders inleggen voor blokken van 60 of 30 minuten. Orders met een verschillende tijdsduur worden dan tegen elkaar gematcht; EPEX SPOT noemt dit Cross Product Matching. De uitkomst blijft een prijs per kwartier.
Hoe de day-aheadveiling per kwartier verloopt
De day-aheadveiling vindt elke dag van het jaar plaats en is gesloten: kopers en verkopers zien elkaars biedingen niet. Om 12:00 uur op de dag vóór levering sluit het orderboek. Eén Europees algoritme berekent dan voor elke biedzone en elk kwartier de prijs en verdeelt tegelijk de beschikbare transportcapaciteit tussen biedzones.
Per kwartier ligt de prijs op het snijpunt van vraag en aanbod. Alle orders die worden uitgevoerd, worden tegen die prijs afgerekend. Omdat Nederland één biedzone is, geldt er één Nederlandse day-aheadprijs per kwartier, ook als orders via verschillende beurzen binnenkomen, zoals EPEX SPOT en Nord Pool. Welke centrales de prijs bepalen, leest u in Hoe komt de stroomprijs tot stand.
De handelsdag in stappen
| Moment | Wat er gebeurt |
|---|---|
| Dag vóór levering, 12:00 uur | Het orderboek van de day-aheadveiling sluit. |
| Dag vóór levering, vanaf 12:55 uur | EPEX SPOT publiceert de kwartierprijzen voor de volgende dag. Bij een vertraging kan dat later zijn. |
| Dag vóór levering, 15:00 en 22:00 uur | Europese intradayveilingen (IDA1 en IDA2) voor de hele leveringsdag, uitsluitend in kwartiercontracten. |
| Leveringsdag, 10:00 uur | Derde intradayveiling (IDA3), voor de kwartieren van 12:00 tot 24:00 uur. |
| Tot kort voor levering | Doorlopende intradayhandel in blokken van 60, 30 en 15 minuten. Elke transactie heeft een eigen prijs. |
Het verschil tussen deze kortetermijnmarkten en de termijnmarkt, waarop u maanden of jaren vooruit inkoopt, staat in Spotmarkt en termijnmarkt.
Waarom de markt overstapte op kwartieren
De juridische basis is Verordening (EU) 2019/943 over de interne elektriciteitsmarkt. Die schrijft een onbalansverrekeningsperiode van 15 minuten voor. Beursbeheerders (NEMO's) moeten handel mogelijk maken in perioden die minstens zo kort zijn. Nationale toezichthouders mochten voor die onbalansverrekeningsperiode uiterlijk tot eind 2024 uitstel verlenen.
TenneT verrekent onbalans in Nederland al per kwartier, maar op de day-aheadmarkt werd tot oktober 2025 per uur gehandeld. Verschillen binnen het uur moesten partijen daarna op de intradaymarkt rechtzetten, anders werden ze onbalans. Sinds de overstap vallen de handelsperiode van de day-aheadmarkt en de onbalansverrekeningsperiode samen. De verrekening zelf beschrijven we in Onbalans.
Het tweede motief is de groei van zon en wind. Hun productie verandert binnen een uur, bijvoorbeeld als er bewolking overtrekt of de wind aantrekt, en een uurprijs middelt die schommelingen uit. Met kwartierprijzen stemt de markt vraag en aanbod een dag vooruit fijner op elkaar af. Volgens TenneT nam na de overstap het volume in de eerste intradayveiling (IDA1) af, omdat partijen hun positie al in de day-aheadmarkt nauwkeuriger konden vastleggen.
Hoe uw verbruik per kwartier wordt gemeten en toegerekend
Een prijs per kwartier zegt pas iets over uw kosten als ook uw verbruik per kwartier bekend is. De netbeheerder rekent verbruik en invoeding van elke aansluiting per kwartier toe aan de leverancier en aan de balanceringsverantwoordelijke (voorheen programmaverantwoordelijke). Dat heet allocatie. Welke methode geldt, hangt af van de aansluiting en de meter.
| Aansluiting | Hoe het kwartierverbruik wordt bepaald |
|---|---|
| Grote aansluiting (boven 3x80A) | Telemetrie. Een erkend meetbedrijf meet de kwartierwaarden en levert ze aan. Het E3-profiel voor aansluitingen tussen 3x80A en 0,1 MW is uitgefaseerd; de overgangstermijn liep tot eind 2025. |
| Kleine aansluiting (tot en met 3x80A) met een op afstand uitleesbare slimme meter | Sinds 1 mei 2026 collectieve slimme-meterallocatie: toerekening op de gemeten kwartierwaarden van de slimme meter. |
| Kleine aansluiting zonder op afstand uitleesbare meter, of waarbij uitlezen is geweigerd | Profielallocatie: het verbruik per kwartier wordt geschat met een standaardprofiel en het verwachte jaarverbruik. |
Bij profielallocatie is het kwartierverbruik dus een berekende verdeling en geen meting. Een afrekening per kwartier volgt dan dat profiel, niet het moment waarop u werkelijk stroom afnam. EPEX Dynamisch rekent per kwartier af waar de meetdata dat toelaat. Hoe de meetdata van de meter bij de leverancier komt, legt EAN-codes en meetdata uit.
Ook in de netkosten, die los van de energieprijs staan, komt het kwartier terug. Bij grote aansluitingen rekenen netbeheerders zoals Liander en Stedin een apart tariefdeel voor het hoogste vermogen van de maand (kW max). Stedin meet dat vermogen als gemiddelde over een kwartier, tenzij anders is afgesproken. Hoe de netkosten verder zijn opgebouwd, staat in Netbeheerkosten en aansluitingen.
Wat betekent dit voor uw organisatie
Dynamisch contract
Bij EPEX Dynamisch betaalt u per kwartier de Nederlandse day-aheadprijs plus één vaste opslag per kWh. De prijzen voor de volgende dag zijn rond het middaguur bekend. Wie verbruik kan verschuiven, bijvoorbeeld met een batterij, koeling of een flexibel productieproces, kan daar een dag vooruit op plannen. Welke processen zich daarvoor lenen en waar de grenzen liggen, staat in Flexibel verbruik en kwartierprijzen. Of verschuiven in uw situatie loont, blijkt pas uit een doorrekening van uw eigen kwartierprofiel.
Waar de meetdata dat toelaat, volgt het leveringsdeel van uw rekening uit het verbruik in elk kwartier maal de prijs van dat kwartier, plus de opslag per kWh. Een enkel kwartier kan daarbij duidelijk hoger of lager uitvallen dan het uurgemiddelde. De hoogte van de opslag en de verrekening van profiel- en onbalanskosten staan vooraf in de offerte. Netbeheerkosten, energiebelasting en btw komen daar, zoals bij elke leverancier, bij.
Een dynamisch contract past minder goed als uw begroting geen ruimte heeft voor kosten die per kwartier meebewegen. Wij voorspellen geen marktprijzen. In de Cedrus Energy Manager ziet u wel het verbruik van elke aansluiting per kwartier naast de EPEX-prijs, zodat u achteraf kunt nagaan wanneer u stroom afnam en tegen welke prijs. De pagina EPEX-prijzen toont de day-aheadprijzen van vandaag en morgen: alle 96 kwartierprijzen in euro per kWh, met desgewenst een weergave per uur.
Vast contract en vastklikken
Ook bij een vaste prijs telt het kwartier mee, al ziet u dat niet terug in het tarief. Termijnproducten zijn vlakke blokken: baseload levert elk uur hetzelfde vermogen, peakload doet dat op werkdagen van 08:00 tot 20:00 uur. Uw werkelijke verbruik wijkt per kwartier van zo'n blok af.
Bij EPEX + Vastklikken blijft het deel dat niet is vastgezet de EPEX-prijs per kwartier volgen. De afwijking tussen het vastgezette blok en uw kwartierprofiel wordt in de regel tegen spot- of onbalansprijzen verrekend; hoe dat in uw geval gaat, staat in de offerte. Bij een Vast contract is het tarief afgestemd op de vorm van uw verbruiksprofiel: hoe uw verbruik over de kwartieren verdeeld is, telt mee in de prijs.
Eigen opwek en SDE++
Voor stroom uit zon of wind die u invoedt, geldt op de groothandelsmarkt de day-aheadprijs van het kwartier waarin dat gebeurt. Volgens TenneT vielen negatieve prijzen in 2025 vooral samen met veel zonne-energie. Wat u daarvan merkt, hangt af van uw terugleverafspraken. Achtergrond vindt u in Negatieve stroomprijzen.
Ontvangt u SDE++-subsidie, dan past RVO de regels voor negatieve prijzen sinds 1 oktober 2025 per kwartier toe. Welke regel geldt, hangt af van de aanvraagronde.
- Voor de aanvraagrondes 2016 tot en met 2022 (installaties vanaf 500 kW, windturbines vanaf 3 MW) is er geen subsidie over een periode waarin de prijs zes uur of langer achter elkaar negatief is. Zo'n blok van zes uur kan nu op elk kwartier beginnen.
- Bij rondes vanaf 2023 geldt voor zon-PV, wind, waterkracht en biomassavergisting met warmtekrachtkoppeling, bij 200 kW of meer per aansluiting: geen subsidie over netlevering in elke periode met een negatieve prijs.
RVO houdt die perioden bij in een overzicht dat elke maand wordt bijgewerkt.
Lokale matching met EAN2EAN
Bij EAN2EAN, de dienst waarmee Cedrus Trading lokale opwek en verbruik aan elkaar toewijst, is het kwartier de rekeneenheid. Opwek en verbruik die in hetzelfde kwartier vallen, worden virtueel gematcht tegen de prijs die opwekker en afnemer onderling afspreken. Wat niet gelijktijdig valt, loopt via de groothandelsmarkt (EPEX) tegen de prijs van dat kwartier. Hoe de gelijktijdigheid het gematchte deel bepaalt, leest u in Gelijktijdigheid en lokale matching.
Prijsreeksen en statistieken vergelijken
Door de overstap zijn cijfers van vóór en na oktober 2025 niet zonder meer vergelijkbaar. Let daarbij op vier punten.
- Een EPEX-uurindex van na 1 oktober 2025 is het gemiddelde van vier kwartierprijzen. Een piek of dal in één kwartier is daarin afgevlakt.
- Tellingen van negatieve prijzen in uren en in kwartieren zijn niet één op één vergelijkbaar: een uur met een negatieve uurindex kan kwartieren met een positieve prijs bevatten. Kijk bij elk cijfer naar de bron en de telmethode.
- Niet elke dag telt 96 kwartieren. Op de dag dat de zomertijd ingaat zijn het er 92, op de dag dat de wintertijd ingaat 100.
- Prijsreeksen gaan over de groothandelsprijs. Alleen die kan negatief worden; energiebelasting, netbeheerkosten en de opslag van de leverancier blijven gelden.
Bronnen
- EPEX SPOT: 15-minute products in Market Coupling
- EPEX SPOT: Trading products (veilingtijden en producten)
- EPEX SPOT: 15-minute products live on EPEX SPOT Day-Ahead markets (30 september 2025)
- EPEX SPOT: herziene startdatum 15-minuten-MTU in SDAC (14 mei 2025)
- ENTSO-E: Single Day-Ahead Coupling (SDAC)
- Nord Pool: markten in West- en Centraal-Europa
- ICE Endex: Dutch Power Peak Futures (leveringsuren peakload)
- Verordening (EU) 2019/943 betreffende de interne markt voor elektriciteit
- TenneT: Annual Market Update 2025 (pdf)
- RVO: Negatieve elektriciteitsprijzen (SDE++)
- ACM: Codebesluit cSMA en restantvolume-correctiefactor
- ACM, Staatscourant 2019, 51888 (uitfasering E3-profiel)
- Energiewet (wetten.overheid.nl)
- Stedin: Tarieven 2026 elektriciteit grootverbruik (pdf)
Laatst bijgewerkt: