Gelijktijdigheid en lokale matching per kwartier

Wat gelijktijdigheid is

Een zonnedak levert stroom zolang het licht is, met de meeste opwek rond het middaguur. Kantoren verbruiken vooral overdag op werkdagen. Gelijktijdigheid beschrijft in hoeverre opwek en verbruik op hetzelfde moment plaatsvinden.

Een zonnedak en een kantoor op een werkdagIllustratie van één dag: een afnemer en een zonnedak in dezelfde regio. Geen echte meetdata.

Gematcht: opwek en verbruik in hetzelfde kwartier
Verbruik zonder opwek: ingekocht via EPEX
Opwek zonder verbruik: afgezet via EPEX

U kunt de overlap van twee kanten bekijken. De afnemer wil weten welk deel van zijn verbruik samenvalt met opwek, de opwekker welk deel van zijn opwek op dat moment een afnemer vindt. Het overlappende volume is in beide gevallen hetzelfde; alleen het totaal waarmee u het vergelijkt, verschilt. Een klein zonnedak naast een fabriek die dag en nacht draait, vindt vrijwel altijd een afnemer, maar dekt slechts een fractie van het fabrieksverbruik.

Hoe gelijktijdigheid per kwartier wordt berekend

Sinds leveringsdag 1 oktober 2025 stelt de day-aheadveiling een prijs per kwartier vast (zie Kwartierprijzen op de day-aheadmarkt). De netbeheerder rekent verbruik en invoeding per kwartier toe aan leverancier en balanceringsverantwoordelijke (voorheen programmaverantwoordelijke). Voor gelijktijdigheid geldt dezelfde kwartierindeling.

Bij één opwekker en één afnemer is de overlap in een kwartier het kleinste van twee getallen: de opwek en het verbruik in dat kwartier. Meer kan in dat kwartier niet worden gematcht. Wat overblijft, is verbruik dat elders wordt ingekocht of opwek die op de groothandelsmarkt wordt afgezet. De opgetelde overlap over een dag, maand of jaar, gedeeld door het totale verbruik of de totale opwek, is de gelijktijdigheid over die periode.

Rekenvoorbeeld, fictieve waarden. Eén afnemer en één zonnedak, vier losse kwartieren op dezelfde dag.

Kwartier	Verbruik afnemer	Opwek zonnedak	Gematcht
07:00 tot 07:15	30 kWh	5 kWh	5 kWh
10:00 tot 10:15	40 kWh	35 kWh	35 kWh
13:00 tot 13:15	35 kWh	60 kWh	35 kWh
19:00 tot 19:15	25 kWh	0 kWh	0 kWh
Totaal	130 kWh	100 kWh	75 kWh

Over deze vier kwartieren staat 100 kWh opwek tegenover 130 kWh verbruik, maar per kwartier gerekend is 75 kWh gematcht. De overige 25 kWh opwek is het overschot om 13:00 uur. Dat schuift niet vanzelf door naar het verbruik om 19:00 uur; daarvoor is opslag nodig.

Welke meetdata daarvoor nodig zijn

Een berekening per kwartier vraagt om gemeten kwartierwaarden van opwekker én afnemer. Bij een grote aansluiting (boven 3x80A) verzamelt een erkend meetbedrijf die waarden, in de regel via telemetrie. Bij een kleine aansluiting met een op afstand uitleesbare slimme meter gebruikt de netbeheerder sinds 1 mei 2026 de gemeten kwartierwaarden van die meter voor de allocatie.

Zonder zo'n meter wordt het kwartierverbruik geschat met een standaardprofiel. Die schatting volgt een algemeen patroon, niet uw werkelijke verbruik. Zie ook EAN-codes en meetdata.

Jaarbalans met GvO's of match per kwartier

De gangbare manier om groene stroom aan te tonen is de Garantie van Oorsprong (GvO). Eén GvO staat voor 1.000 kWh duurzaam opgewekte stroom. In Nederland geeft VertiCer ze uit, en een GvO is geldig tot één jaar na de maand van opwek. Wie GvO's laat afboeken, krijgt de duurzame herkomst van die hoeveelheid toegekend.

Een organisatie die over een jaar voor elke verbruikte 1.000 kWh een GvO laat afboeken, kan dat verbruik in de market-based methode (zie hieronder) als groen verantwoorden, inclusief de uren zonder zon of wind. Matching per kwartier is strenger: alleen duurzame opwek uit hetzelfde kwartier als uw afname telt mee.

Gevolgen voor uw CO₂-rapportage

Onder het GHG Protocol rapporteert u scope 2 op twee manieren. De location-based methode rekent met de gemiddelde uitstoot van het net; GvO's en matching veranderen die uitkomst niet. In de market-based methode tellen contractuele instrumenten mee, zoals GvO's. De CO₂-Prestatieladder vraagt sinds handboek 4.0 beide berekeningen en telt alleen stroom uit zon, wind, water of biomassa uit het land van verbruik als groen. Wie in Nederland verbruikt, heeft voor de Ladder dus Nederlandse GvO's nodig.

De regels die nu gelden, vragen geen koppeling per uur of kwartier. Het GHG Protocol herziet wel zijn Scope 2 Guidance. In de consultatie die liep tot 31 januari 2026, is onder meer voorgesteld dat organisaties certificaten per uur aan hun verbruik koppelen, met een vrijstelling voor kleinere organisaties. De guidance uit 2015 blijft voorlopig gelden. Kwartierdata over verbruik en herkomst kunnen zo'n rapportage later ondersteunen. Zie ook CSRD en scope 2.

Welke verbruiksprofielen goed samenvallen met opwek

De tabel geeft een indruk; de werkelijke overlap blijkt pas uit gemeten kwartierwaarden.

Verbruiksprofiel en opwek	Hoe opwek en verbruik samenvallen
Kantoor of school met zonne-opwek	Op werkdagen vallen opwek en verbruik overdag grotendeels samen. In de avond, in het weekend en tijdens de zomervakantie van een school is de overlap klein.
Koelhuis met zonne-opwek	Zonnige, warme dagen geven veel opwek en tegelijk meer koelvraag. Koeling draait ook in het weekend door.
Bedrijf dat dag en nacht draait, met zonne-opwek	Bij een relatief klein dak vindt vrijwel alle opwek verbruik tegenover zich. Het nachtverbruik blijft buiten de match.
Horeca of sportaccommodatie met zonne-opwek	Op werkdagen valt er weinig samen, want het verbruik piekt in de avond. Is de locatie in het weekend overdag open, dan is de overlap groter.
Bedrijf dat dag en nacht draait, met windopwek	Een windturbine wekt ook in de nacht op, maar de opwek wisselt met het weer. Een constant verbruik kan die opwek op elk moment opnemen, tot de hoogte van dat verbruik.

Het verschil met het kantoor hierboven is goed te zien bij horeca. Het verbruik piekt in de avond, als het zonnedak weinig of niets meer levert.

Een zonnedak en een horecazaak op een werkdagIllustratie van één dag: een afnemer en een zonnedak in dezelfde regio. Geen echte meetdata.

Gematcht: opwek en verbruik in hetzelfde kwartier
Verbruik zonder opwek: ingekocht via EPEX
Opwek zonder verbruik: afgezet via EPEX

Ook het seizoen telt mee. Een zonnedak levert in de zomer meer dan in de winter, dus een combinatie die in juni goed aansluit, kan in december weinig overlap geven.

Drie manieren om de overlap te vergroten

Voor de eerste twee is geen batterij nodig.

Profielen combineren

De opwek van één opwekker kan over meerdere afnemers worden verdeeld, en een afnemer kan stroom van meerdere opwekkers ontvangen. Denk aan zonne-opwek die op werkdagen naar een kantoor gaat en in het weekend naar een koelhuis dat zeven dagen per week draait. Windopwek kan verbruik in de avond en nacht dekken, als het dan waait.

Verbruik verschuiven

Niet elk verbruik is aan een vast tijdstip gebonden. Een wagenpark kan midden op de dag laden in plaats van 's avonds; een koelcel kan voorkoelen terwijl de zon schijnt. Wie zulk verbruik naar de uren met opwek verplaatst, vergroot de overlap zonder opslag, mits het proces dat toelaat.

Opslag

Een batterij laadt in het ene kwartier en ontlaadt in een later kwartier. Bij de opwekker kan ze een overschot opslaan en 's avonds invoeden, bij de afnemer laden zolang er opwek is en ontladen als die ontbreekt.

Opslag heeft twee beperkingen: bij laden en ontladen gaat energie verloren, en de capaciteit bepaalt hoeveel u kunt verschuiven. Een batterij die op de EPEX-prijs wordt ingezet, laadt bovendien niet vanzelf op de momenten die voor matching het gunstigst zijn. Cedrus Energy, het moederbedrijf van Cedrus Trading, adviseert over inzet en capaciteit. Cedrus Trading levert, installeert en stuurt zelf geen batterijen. Zie ook Batterijopslag.

Matching, energiedelen en energiebelasting

Matching per kwartier is een administratieve toewijzing tussen de EAN-code van een opwekker en die van een afnemer. De stroom gaat over het openbare net en wordt via de aansluiting van de afnemer geleverd. Netbeheerkosten en energiebelasting blijven daarom van toepassing op diens verbruik. De vrijstelling van energiebelasting voor eigen opwek geldt alleen voor stroom die u zelf opwekt en zelf verbruikt (zie Energiebelasting).

De Energiewet, van kracht sinds 1 januari 2026, kent daarnaast energiedelen. Actieve afnemers en aangeslotenen binnen een energiegemeenschap mogen duurzame stroom delen per onbalansverrekeningsperiode, in Nederland een kwartier. Voorwaarde is dat alle deelnemers een contract hebben bij dezelfde leverancier, die energiedelen aanbiedt, en een meter waarvan de communicatiefunctie wordt gebruikt. Een partij voor wie opwekken de hoofdactiviteit is, zoals een commercieel zonnepark, is volgens de wet geen actieve afnemer.

Wetsvoorstel 36.990 moet delen ook mogelijk maken tussen afnemers met verschillende leveranciers. Volgens dat voorstel wordt over gedeelde stroom energiebelasting geheven, voor zover de ontvanger die in hetzelfde kwartier verbruikt. Het voorstel ligt sinds juli 2026 bij de Tweede Kamer en is nog geen wet. Energiedelen in de zin van de wet en een matchingdienst zoals EAN2EAN zijn niet vanzelf hetzelfde. De afspraken over levering, matching en afrekening staan per situatie in de offerte en de contracten.

Wat betekent dit voor uw organisatie

Begin bij uw eigen meetdata: ga per aansluiting na of er gemeten kwartierwaarden zijn. Een businesscase legt die naast het profiel van beschikbare opwek en laat zien welk deel van uw verbruik kan samenvallen. Verbruikt u vooral 's avonds en 's nachts en is alleen zonne-opwek beschikbaar, dan blijft dat deel klein.

Met EAN2EAN wijzen wij lokale opwek uit zon of wind per kwartier toe aan uw verbruik. Over prijs, volume en looptijd maakt u zelf afspraken met de opwekker, en u bepaalt welke matches u accepteert. Wat niet samenvalt, loopt via de groothandelsmarkt (EPEX). De herkomst is per kwartier te herleiden en de GvO's worden digitaal meegegeven. In de Cedrus Energy Manager ziet u per kwartier het groene en het grijze aandeel van uw verbruik.

Bent u opwekker, dan gaat opwek die in een kwartier geen afnemer vindt, naar de groothandelsmarkt tegen de prijs van dat kwartier. De voorwaarden daarvoor staan in ons voorstel. Voor zonne-opwek is die prijs relevant, want volgens TenneT vielen negatieve day-aheadprijzen in 2025 vooral samen met veel zonne-energie (zie Negatieve stroomprijzen).

Bronnen

Laatst bijgewerkt: 25 september 2026